همه آن چیزی که باید از کپی‌ رایت و حق تکثیر بدانید

مجموعه‌ای از حقوق انحصاری که به ناشر یا پدیدآورندهٔ یک اثر اصل و منحصربه‌فرد تعلق می‌گیرد و حقوقی از قبیل نشر، تکثیر و الگوبرداری از اثر را شامل می‌شود. این تعریفی است که در همه جای دنیا به نام قانون کپی‌ رایت(Copy Right) می‌شناسند.
اما این قانون چیست و چگونه عمل می کند؟

نماد کپی رایت
نماد کپی رایت

کپی‌ رایت

کپی برداری بدون اجازه از آثاری که به پدیدآورنده اون شخص تعلق دارد کپی‌ رایت گفته می‌شود. کپی رایت قانون جهانی کلی ندارد و هر کشور قانون مختص به خود را دارد ولی در شهریور سال ۱۲۶۵ هجری شمسی معاهده بین‌المللی به نام کنوانسیون برن در شهر برن سوییس میان کشور های جهان امضا شد که طی آن کشور های عضو این کنوانسیون ملزم هستند از آثار پدیدآورندگان سایر کشور های امضا کننده این معاهده و پدیدآورندگان تبعه خود مورد حمایت خود قرار دهند.
تا کنون ۱۶۵ کشور عضو این کنوانسیون شده اند ولی کشورهای: ایران، اوگاندا، بوروندی، پاپوآ گینه‌نو، پالائو، ترکمنستان، تووالو، تیمور شرقی، جزایر سلیمان، جزایر مارشال، جمهوری چین، سائوتومه و پرینسیپ، سن مارینو، سومالی، سیرالئون، سیشل، عراق، کامبوج، کویت، کیریباتی، مالدیو، موزامبیک، میانمار، نائورو، و وانواتو هنوز به عضویت این کنوانسیون در نیامده اند.

کپی رایت شامل چه آثاری می‌شود؟

باید توجه داشت برای اینکه یک اثر شامل قانون کپی‌ رایت شود باید به صورت فیزیکی ثابت بماند؛ به عنوان مثال یک رقص خود جوش شامل قانون کپی‌رایت نمی‌شود ولی رقص از پیش طراحی شده شامل قانون کپی‌ رایت می‌شود.
تمامی آثار معماری، موسیقی، سینمایی، ویدئو و فیلم، فایل صوتی، اثر ادبی مثل شعر یا داستان و یا یک نوشته، کد کامپیوتری، تصاویر گرافیکی و مجسمه و نمایشنامه میتواند جز قانون کپی‌ رایت باشد.
مهم است که درک کنیم که قانون کپی رایت ” شکل بیان مادی” یک کار خاص را پوشش می دهد نه مفاهیم ایده‌های آن را.
کپی‌ رایت شامل چه مواردی نمی‌شود:
شاید فکر کنید از مواردی که بالاتر ذکر شد همه شامل حمایت کپی‌ رایت می‌شوند اما باید بدانید که کپی‌ رایت شرایط خاص خود را دارد.
چه مواردی شامل قانون کپی‌ رایت نمی‌شود:

۱- آثار نویسنده اصلی که به صورت محسوس در نیامده است

به عنوان مثال شخص اگر ایده ای برای نوشتن یک رمان داشته باشد نمیتواند آن را کپی‌ رایت کند

۲-اطلاعاتی که فراگیر است و مرجع مشخصی ندارد

به عنوان مثال گزاره “آسمان آبی است” شامل کپی‌ رایت نمیگردد
موارد زیر نیز به همین صورت شامل قانون کپی‌ رایت نمی‌شوند:
الف) تقویم
ب)خط کش و نوار متر
ج) جداول قد و وزن
د) لیست و جداول اسناد عمومی
ه) راهنمای تلفن

۳- فرم های بدون اطلاعات

۴-لیست مواد تشکیل دهنده مثل دستور پخت، فرمول ها و یا برچسب ها

اقلامی مانند کتاب آشپزی مادامی که دارای دستور العمل و یا توضیحات باشند را میتوانید با خیال راحت کپی کنید!

۵- نام های مستعار

نام هایی مثل القاب هنری و یا نام مستعار نویسندگان

۶- اسامی کسب و کار، سازمان و یا گروه ها

۷- اسامی کالا و سرویس

۸- نام دامنه

۹- عناوین کار ها (مثل فیلم ها و یا کتاب ها)

۱۰- ایده ها

۱۱- شعار ها و تکیه کلام ها

۱۲- موارد مفید

به طور کلی مواردی که برای گروهی از افراد مفید باشند جز قانون کپی‌ رایت نمی‌شوند مثل: ماشین لباسشویی، یخچال
البته باید توجه داشت که شاید برای موارد بالا قانون کپی‌ رایت وجود نداشته باشد ولی بعضی از شرکت ها از علائم نام تجاری و یا حق امتیاز استفاده میکنند.

علائم تجاری

بسیاری از موارد میتوانند در گروه علائم تجاری قرار گیرند به عنوان مثال :

۱- رنگ ها:

شرکت هایی که رنگ مختص به خود را دارند مثل:

Target    و   T-Mobile

 

لوگو و علامت تجاری شرکت target حق تکثیر
لوگو شرکت Target

 

لوگو و علامت تجاری شرکت T-Mobile کپی رایت
لوگو شرکت T-Mobile

۲- طراحی:

هر ترکیبی از گزینه های زیر جز این دسته از علائم تجاری قرار می گیرند

الف)نماد

نماد و لوگو می‌تواند به عنوان نام تجاری ثبت شود؛ مثل آرم نایکی و یا آدیداس

لوگو نایکی علامت تجاری و کپی رایت
لوگو نایکی

 

 

لوگو آدیداس نماد تجاری و کپی رایت
لوگو آدیداس

ب)اسامی:

اسامی از دسته دیگری از گروه طراحی هستند که جز علائم تجاری محسوب می‌شوند؛ مثل کوکاکولا و یا پپسی

ج)لغات:

لغات هم جز علائم تجاری هستند؛ مثل جی‌میل

۳- رایحه:

بعضی از محصولات ( جدای از عطر‌ها که رایحه مشخص دارند) دارای رایحه می‌باشند و این رایحه را می‌توانند جز علائم تجاری به ثبت برسانند؛ مثل رایحه عطر گیلاس روغن موتور‌های سنتزی منتهن

۴- جملات:

رستوران وندی در آمریکا جمله‌ ساده “گوشت گاو کجاست؟” را در سال ۱۹۸۴ در تلویزیون ملی آمریکا برای تبلیغات خود استفاده کرد که این جمله در حال حاضر هم در تبلیغات این شرکت استفاده می‌شود.
این رستوران این جمله تبلیغاتی را به عنوان علامت تجاری خود به ثبت رسانده است.

۵- اشکال:

شکلات پرطرفدار کیت‌کت که در ایران هم بسیار پر طرفدار است شکل همیشگی خود را حفظ کرده است. این شکل که به شکل ۴ انگشت کیت کت معروف است به عنوان علامت تجاری این شرکت به ثبت رسیده است.

۶- اصوات:

این نوع علامت تجاری در ایران به رسمیت شناخته نمی‌شود ولی در خارج از کشور اصوات به عنوان علامت تجاری به ثبت می‌رسند؛ مثل آهنگ اینتل

لوگو های شرکت ها مرجع انواع علامت های تجاری و کپی رایت

مدت زمان کپی‌رایت

مدت زمان محافظت حق تکثیر به عوامل مختلفی مثل نوع اثر و یا اینکه این اثر منتشر شده است یا نه بستگی دارد و یا این اثر شخصی بوده یا مشترک.
در آمریکا مدت این اثر برای اکثر آثار ۷۰ سال پس از مرگ مالک آن اثر است. که در ایران این عدد متفاوت است.

 

کپی رایت

 

حق تکثیر در ایران

در سال ۱۳۰۴ قانون ثبت علائم تجاری در ایران به ثبت رسید.
در ایران هیچگاه به درستی قانون کپی‌ رایت اجرا نشده است و قانون کپی رایت را مجموعه ای قانون‌ها شامل:

۱-حمایت از حقوق مولفان موصنفان و هنرمندان
۲-ترجمه و تکثیر کتب، نشریات و اثار صوتی
۳-حمایت از حقوق پدیدآورندگان بازی های رایانه ای
۴-ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری

۵- مواد ۶۲،۶۳ و ۴۷ قانون تجارت الکترونیک

ایران از سال ۲۰۰۱ عضو سازمان جهانی مالکیت فکری است. این سازمان در ۱۹۶۷ تاسیس شد و اکنون ۱۸۹ عضو دارد. هدف اصلی این سازمان «تشویق آثار خلاقانه در راستای حمایت از مالکیت معنوی» است.
مدت زمان حفظ حق تکثیر برای هر آثار متفاوت است ولی به طور کلی برای آثار سینمایی و عکاسی این مدت ۳۰ سال بعد از نشر اثر می‌باشد و برای بقیه آثار این مدت ۵۰ سال است.

 

 

 

1 ستاره2 ستاره3 ستاره4 ستاره5 ستاره (33 5, میانگین: 5٫00 از 5)
Loading...

1 دیدگاه

  • علی اکبر حسینیان

    مطلب جامع و خوبی بود
    ممنون.

  • نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *